3 MADDEDE NEDEN ÖNEMLİ?
- 14 yıllık dosyada eski telekom verisinin yeni soruşturma sorularıyla yeniden değerlendirilmesi öne çıkıyor.
- HTS kaydı GPS değildir; geçmiş konum yorumu için 2012’deki baz/sektör yapısının doğrulanması gerekir.
- Dijital telekom verisi, beyan ve diğer maddi delillerle çaprazlanmadan kişiyi kesin bir noktaya yerleştiren tek başına sonuç gibi sunulmamalıdır.
İsmail Akın ve kızı Elif Akın, 26 Mart 2012’de Nusaybin kırsalında hayvan otlatmaya gittikten sonra ateşli silahla öldürülmüş halde bulundu. Yıllar sonra yeniden ele alınan soruşturmada açıklanan teknik başlıklar, faili meçhul dosyalarda ‘yeni delil’ kadar ‘eski verinin yeni yöntem ve sorularla yeniden okunmasının’ da belirleyici olabileceğini gösteriyor.
HTS NEYİ GÖSTERİR, NEYİ GÖSTERMEZ?
HTS; iletişim trafiğinin tarih-saat, yön, aranan/aranan numara ve mevcutsa ilişkilendirildiği hücre/baz bilgileri gibi kayıtlarını içerebilir. Bu kayıtlar iletişim örüntüsü ve yaklaşık hücresel ilişki bakımından değerlidir; fakat tek başına GPS koordinatı değildir. Baz kaydının varlığı cihazın belirli bir hücreyle haberleştiğini gösterebilir, kişinin tam olarak hangi noktada bulunduğunu kendiliğinden kanıtlamaz. Abone, SIM ve cihaz kullanıcısı ilişkisi ayrıca kurulmalıdır.
‘DARALTILMIŞ BAZ’ ANALİZİNİ GERÇEKTEN DARALTAN NEDİR?
Sağlıklı analiz yalnız baz istasyonu adını haritaya işaretlemekten ibaret değildir. Hücre kimliği, sektör, anten azimutu, kapsama yapısı, komşu hücreler ve handover davranışı olay tarihindeki şebeke konfigürasyonuyla birlikte ele alınmalıdır. Teknik kayıtlarda gerçekten mevcutsa Timing Advance (TA), RTT/Propagation Delay veya radyo-seviye ölçümleri gibi ek parametreler konum olasılığını daraltmaya yardımcı olabilir. Ancak bu parametrelerin standart bir HTS dökümünde mutlaka bulunduğu varsayılamaz; hangi ham şebeke kayıtlarının saklandığı operatör ve teknolojiye göre doğrulanmalıdır.
SİNYAL NEDEN HER ZAMAN EN YAKIN BAZA GİTMEZ?
Mobil cihazın bağlandığı hücre yalnız fiziksel mesafeye göre belirlenmez. Radyo koşulları, arazi ve yapı engelleri, anten yönü, şebeke optimizasyonu, trafik/yük yönetimi ve hücre değişimi mekanizmaları bağlantıyı etkileyebilir. Bu nedenle ‘en yakın baza bağlanmadı, demek ki orada değildi’ biçimindeki çıkarım teknik olarak güvenli değildir. Özellikle tarihsel dosyalarda bugünkü kapsama haritası geçmişe doğrudan uygulanmamalıdır.
2012 ŞEBEKESİ İLE BUGÜNKÜ ŞEBEKE AYNI DEĞİL
BTK verilerine göre Türkiye’de 3G hizmeti 2009’da başlamış, 4.5G ise 1 Nisan 2016’da fiilen hizmete girmiştir. Dolayısıyla 2012 tarihli bir olayın analizi 2G/3G döneminin şebeke yapısı üzerinden yapılmalıdır; bugünkü 4.5G hücre planı ve yoğunlaştırılmış saha yapısı geçmişin yerine geçirilemez. Bu tarihsel teknoloji katmanı, konum yorumunda anakronizm yapılmasını önleyen temel kontroldür.
BAZ KAPSAMA GEOMETRİSİ: BİLİRKİŞİNİN BAKACAĞI KATMANLAR
| Parametre | Teknik anlamı | Sınır / dikkat |
|---|---|---|
| Hücre ID / sektör | Cihazın ilişkilendiği hücresel alan | Kesin fiziksel koordinat değildir |
| Azimut | Sektör anteninin yönelimi | Gerçek kapsama yalnız geometrik kama değildir |
| TA | Bazı GSM kayıtlarında zamanlama üzerinden mesafe halkasını daraltabilir | Dosyada/ham kayıtta mevcut olduğu doğrulanmalıdır |
| RTT / gecikme | Uygun teknoloji ve kayıtta mesafe hakkında ek kısıt sağlayabilir | Her operatör çıktısında bulunmaz |
| RxLev / RSSI vb. | Radyo sinyal seviyesi hakkında bağlamsal veri sağlayabilir | Mesafe tek başına sinyal gücünden güvenilir biçimde çıkarılamaz |
| Handover / yük yönetimi | Cihazın hücre değiştirme davranışını açıklar | En yakın baz varsayımını geçersiz kılabilir |
BEYAN İLE DİJİTAL KAYIT NASIL ÇAPRAZLANIR?
Bir şüphelinin belirli saatte belirli yerde olduğunu söylemesi, HTS kaydıyla otomatik olarak ‘doğru’ veya ‘yalan’ sonucuna bağlanmamalıdır. Önce numara-SIM-cihaz-kullanıcı ilişkisi, ardından olay tarihindeki hücre konfigürasyonu ve kayıt saatlerinin güvenilirliği sınanmalıdır. Dijital kayıt bir senaryoyu destekleyebilir, zayıflatabilir veya dışlayabilir; fakat kapsama belirsizliği açıklanmadan kesin konum dili kullanılmamalıdır.
DELİL ZİNCİRİ: 14 YIL SONRA ASIL SORU VERİNİN NEREDEN GELDİĞİ
2012 tarihli telekom kayıtları bugün yeniden analiz ediliyorsa; verinin hangi makam talebiyle, hangi tarihte, hangi operatörden ve hangi formatta geldiği; özgün cevap yazıları ve ham kayıtların korunup korunmadığı; sonradan Excel/tablo dönüşümü yapılıp yapılmadığı; zaman alanlarının nasıl yorumlandığı izlenebilir olmalıdır. Bilirkişi mümkün olduğunca kaynak kayda dayanmalı, ekran görüntüsü veya kaynağı belirsiz özet tabloyu ham veri yerine koymamalıdır.
HUKUKİ ÇERÇEVE: TEKNİK KAYIT, OTOMATİK HÜKÜM DEĞİLDİR
Telekomünikasyon verilerinin ceza soruşturmasında elde edilmesi ve kullanılması, işlemin türüne ve tarihine göre CMK’nın iletişimin denetlenmesine ilişkin hükümleri ile ilgili özel düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilir. Bu nedenle somut dosyada ‘CMK m.135 kapsamındadır’ şeklinde otomatik bir etiket yerine, kaydın hangi hukuki usulle temin edildiğinin dosya üzerinden belirlenmesi daha güvenlidir. HTS/baz verisinin delil değeri de diğer delillerden koparılarak değil, tanık anlatımı, fiziksel delil, kriminal inceleme ve varsa görüntü kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
MASUMİYET KARİNESİ VE SORUŞTURMANIN GİZLİLİĞİ
15 kişinin gözaltına alınması soruşturmanın önemli bir aşamasıdır; suçluluğun kesinleştiği anlamına gelmez. Haber bu nedenle kişileri hükümlü gibi gösteren dilden kaçınmalı; soruşturmanın gizliliği, masumiyet karinesi ve kişisel verilerin korunması gözetilmelidir. Kamuya açıklanmayan teknik eşleşmeler veya kişi bazlı HTS sonuçları varmış gibi yazılmamalıdır.
ZAMANAŞIMI NOTU
2012 tarihli öldürme fiillerinde zamanaşımı hesabı suçun hukuki niteliğine göre yapılır. TCK m.66’da müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar için 25 yıl, ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlar için 30 yıl dava zamanaşımı öngörülür. Somut dosyada TCK m.81 veya m.82 kapsamında hangi nitelendirmenin uygulanacağı yargısal değerlendirme konusudur; ayrıca zamanaşımını kesen veya durduran işlemler dosya özelinde incelenmelidir.
KAVRAM SÖZLÜĞÜ
| Kavram | Kısa açıklama |
|---|---|
| HTS | İletişim trafiğine ilişkin operatör kayıtlarının genel kullanım adı; içerik değil trafik verisi ağırlıklıdır. |
| Daraltılmış baz analizi | Belirli olay, zaman ve coğrafi alan için hücre/sektör verilerinin karşılaştırmalı incelenmesi. |
| Azimut | Baz istasyonu sektör anteninin baktığı yatay yön açısı. |
| TA | Uygun GSM kayıtlarında radyo zamanlamasına ilişkin parametre; tek başına koordinat üretmez. |
| Handover | Aktif bağlantının bir hücre/sektörden diğerine devredilmesi. |
ADLİ BİLİŞİM UZMANI VE GAZETECİ İÇİN KONTROL LİSTESİ
- Olay tarihendeki baz istasyonu ve sektör konfigürasyonu doğrulandı mı?
- HTS’nin ham kaynağı, tarih-saat alanları ve operatör cevabı izlenebilir mi?
- IMEI-IMSI-SIM-abone-fiili kullanıcı ayrımı yapıldı mı?
- TA/RTT/sinyal seviyesi gibi parametrelerden söz ediliyorsa gerçekten veri setinde var mı?
- Komşu hücreler, handover ve yük/propagasyon etkileri hesaba katıldı mı?
- HTS sonucu GPS kesinliğiyle sunuluyor mu? Sunuluyorsa ifade düzeltilmeli.
- Dijital bulgu tanık, kriminal ve diğer maddi delillerle çaprazlandı mı?
- Gözaltı ile suçluluk birbirinden açıkça ayrıldı mı?
ADLİ BİLİŞİM AÇISINDAN DEĞERLENDİRME
Bu dosyanın öğretici yanı, dijital delilin ‘eski’ olmasının onu otomatik olarak değersiz kılmaması. Asıl mesele verinin özgünlüğü, tarihsel şebeke bağlamı ve yeniden üretilebilir analizdir. 2012’de üretilmiş bir hücre kaydı, 2026 haritasına yapıştırılıp kesin konum diye sunulursa teknik hata büyür; aynı kayıt olay tarihindeki hücre planı, kullanıcı-cihaz ilişkisi ve diğer delillerle birlikte incelenirse soruşturma açısından anlamlı bir ilişki ağı kurabilir.
Bu incelemede ele alınan HTS kayıtları, sinyal zamanlaması ve baz istasyonu geometrisi değerlendirmeleri; platformumuzun Adli Bilişim & Dijital Delil uzmanlık alanı ve ISO 27037 metodolojisi kapsamında yürütülmektedir.
- T.C. Adalet Bakanlığı ve kamuya yapılan güncel açıklamalar, 4 Eylül 2026 — Nusaybin soruşturmasının yeniden ele alınması, HTS/daraltılmış baz çalışmaları ve gözaltı sürecine ilişkin açıklanan bilgiler.
- Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) — 3G’nin Türkiye’de 2009’da hizmete girmesi ve 4.5G’nin 1 Nisan 2016’da fiilen başlamasına ilişkin kurumsal bilgiler.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesine ilişkin hükümler.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66 — dava zamanaşımı süreleri.
- Yayın notu: Kamuya açıklanmayan teknik parametrelerin (TA, RTT, RxLev/RSSI vb.) bu somut soruşturma dosyasında bulunduğu ileri sürülmemiştir. Bu parametreler, yalnız mevcut olmaları halinde bilirkişilik incelemesinde değerlendirilebilecek teknik veri örnekleri olarak açıklanmıştır.
